7589 Sayılı Kanun Sonrasında Kısmi Dava: HMK m. 109/4, Geçiş Hükümleri ve TBK m. 55

7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 16 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilmiş ve 31 Temmuz 2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Değişiklik öncesinde HMK m. 107, dava açıldığı tarihte alacağın miktarının tam ve kesin olarak belirlenmesinin imkânsız veya davacıdan beklenemeyecek olduğu durumlarda belirsiz alacak davasına imkân tanıyordu; özellikle trafik kazalarından kaynaklanan bedensel zararlar, destekten yoksun kalma, iş göremezlik ve bazı sigorta uyuşmazlıklarında bu dava türü yoğun biçimde kullanılıyordu. 7589 sayılı Kanun ile sistem yeniden düzenlenmiş ve kısmi dava, miktarı yargılama sırasında netleşen alacaklar bakımından daha güçlü bir araç hâline getirilmiştir.

Yeni düzenlemenin temel sonucu, alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep sonucunun aynı dava içinde bir defaya mahsus olmak üzere, tahkikat sona erinceye kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın artırılabilmesidir; ayrıca artırılan kısım yönünden zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılması öngörülmüştür. Davacı artırım için klasik ıslah kurumuna bağımlı değildir ve kısmi davanın eski rejimdeki en önemli riski olan bakiye alacağın zamanaşımına uğraması sorunu önemli ölçüde giderilmiştir; ancak artırım hakkının bir defaya mahsus olması nedeniyle zamanlama kritik hâle gelmiştir. Özellikle kök bilirkişi raporuna itiraz edilmesi ve ek rapor alınması ihtimali bulunan dosyalarda, artırım hakkının erken kullanılması sonraki hesap değişiklikleri bakımından sorun yaratabilir.

Yeni düzenlemeler değerlendirilirken yalnız olay tarihi değil, davanın açılış tarihi ve ilgili geçiş hükmü de kontrol edilmelidir; değişiklikten önce açılmış belirsiz alacak davalarının hangi usulle devam edeceği Kanun'un geçiş hükümlerine göre belirlenir. Bu nedenle geçiş döneminde aynı hukuk bürosunun dosyalarında iki farklı usul rejiminin yan yana bulunması mümkündür; yeni dilekçe şablonlarının otomatik olarak eski dosyalara uygulanması veya eski 'HMK m. 107 belirsiz alacak' kalıbının yeni davalarda kullanılmaya devam edilmesi usul riski yaratır.

7589 sayılı Kanun'un önemli bir diğer ayağı, bedensel zararlar ile destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasına ilişkin TBK m. 55 değişiklikleridir; düzenleme tazminat hesabında bilinen ve bilinmeyen dönem ayrımı ile faiz başlangıcı ve bazı ödemelerin mahsubu bakımından yeni esaslar getirmiştir. Yeni hükümlerin uygulama alanı belirlenirken Kanun'un yürürlük ve geçiş maddeleri mutlaka birlikte okunmalıdır; özellikle zarar doğurucu olayın tarihi, yeni hesap ve faiz rejiminin uygulanıp uygulanmayacağını belirleyebilir.

Araç değer kaybı ile bedensel zarar kalemleri aynı hukuki rejime tabi değildir; TBK m. 55'teki yeni hesap kuralları esas olarak bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatları bakımından önem taşırken, HMK m. 109/4 alacak davalarında daha geniş bir usul alanına sahiptir. Sigorta Tahkim Komisyonu ise mahkeme yargılamasından farklı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30'a dayanan özel bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır; HMK hükümlerinin tahkimde hangi ölçüde uygulanacağı tahkim mevzuatı ve Komisyon uygulamasıyla birlikte değerlendirilmelidir, bu nedenle HMK m. 109/4'ün Sigorta Tahkiminde aynen uygulanacağını peşinen kabul etmek yerine hakem uygulamasının gelişimi izlenmelidir.

7589 sayılı Kanun, tazminat yargılamasında yalnız terminolojik bir değişiklik yapmamış, kısmi davanın zamanaşımı ve talep artırımı bakımından işlevini yeniden şekillendirmiştir. Yeni dönemde en önemli pratik refleks, her dosyada dava tarihini, olay tarihini, geçiş hükmünü ve artırım hakkının daha önce kullanılıp kullanılmadığını birlikte kontrol etmektir.