İnternette Kişilik Hakkı İhlallerinde Güncel Başvuru Yolları: 5651 m. 9 Sonrası Dönem

İnternet ortamındaki kişilik hakkı ihlallerine karşı hızlı müdahale ihtiyacı ile ifade ve basın özgürlüğünün korunması arasında hassas bir denge bulunmaktadır. 5651 sayılı Kanun'un eski 9. maddesi, kişilik haklarının ihlal edildiğini ileri süren kişilere sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesini isteme imkânı tanıyordu; Anayasa Mahkemesinin E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla bu sistemin temel hükümleri iptal edildi.

Anayasa Mahkemesi, sistemin ifade ve basın özgürlüğüne yönelik müdahalelerde yeterli usuli güvenceleri sağlamadığını, özellikle çelişmeli yargılama ve kararların etkilerinin sınırlandırılması bakımından yapısal sorunlar bulunduğunu değerlendirdi. İptal sonrasında kişilik haklarının korunmasında genel özel hukuk yollarının önemi arttı.

Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı hâlinde Türk Medeni Kanunu m. 24 ve 25 uyarınca saldırının önlenmesi, durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti gibi talepler gündeme gelebilir; somut olayın niteliğine göre tazminat talepleri de ayrıca değerlendirilebilir. İnternet içeriğinin kaldırılması veya erişimin sınırlandırılması talebinde görev, hukuki sebep ve husumet her dosyada ayrıca belirlenmelidir; eski 5651 m. 9 sisteminin iptalinden sonra 'kişilik hakkı ihlali varsa doğrudan sulh ceza hâkimliğine gidilir' şeklindeki genel yaklaşım güncel değildir.

İnternet yayınlarının doğası gereği zarar çok kısa sürede yayılabilir; bu nedenle hukuk mahkemesinde esas dava sonuçlanıncaya kadar ihtiyati tedbir istenmesi pratik önem taşır. Bununla birlikte talep edilen tedbirin davanın nihai sonucunu peşinen sağlayıp sağlamadığı, ölçülülük, yaklaşık ispat ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkisi mahkemece değerlendirilir; bölge adliye mahkemesi uygulamasında nihai taleple aynı sonucu doğuracak tedbirlere ihtiyatla yaklaşılan kararlar bulunmakla birlikte, her tedbir talebinin kategorik biçimde reddedileceği de söylenemez, somut içeriğin ağırlığı, yayılma riski ve giderilmesi güç zarar değerlendirilmelidir.

5651 sayılı Kanun'da özel hayatın gizliliği, katalog suçlar ve gecikmesinde sakınca bulunan bazı durumlar için farklı mekanizmalar bulunmaktadır; bu yolların kapsamı ile genel kişilik hakkı koruması birbirine karıştırılmamalıdır.

2025 sonunda 5651 sayılı Kanun'da değişiklik öngören teklifler TBMM gündemine gelmiştir; 16 Ağustos 2026 itibarıyla TBMM kayıtlarında 5 Aralık 2025 tarihli ve 2/3404 esas numaralı teklif Adalet Komisyonunda görünmektedir. Teklif hükümleri yürürlükteki hukuk gibi sunulmamalıdır; teklif metni, yürürlükteki kanun ve AYM iptal kararının doğurduğu mevcut hukuki durum birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.