Kiralık Araçlarda Hasar, Değer Kaybı ve Sigorta Güvencesi: 15 Ağustos 2026 Tarihli Yeni Yönetmelik

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır ve 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Yönetmelik ilk bakışta araç kiralama sektörünün çalışma şartlarını yetki belgesi, filo büyüklüğü, bilgi sistemi, rezervasyon ve depozito gibi başlıklarda yeniden düzenlemekle birlikte, özellikle 12 ila 17. maddeleri kiralık araçta meydana gelen hasarın kiracıya yüklenmesi bakımından çok daha önemli sonuçlar doğurmaktadır. Düzenleme esas itibarıyla tüketicilere yönelik kiralama faaliyetlerini kapsar; aynı kiracıya en fazla yirmi dokuz gün süreyle verilen hizmet 'kısa süreli kiralama' olarak tanımlanmış, uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında bırakılmıştır.

Yönetmeliğin 16. maddesi, kiralama şirketinin kiracıdan hasar veya arıza nedeniyle bedel talep edebilmesini birden fazla şarta bağlamaktadır. Kiracıdan hasar veya arıza bedeli istenebilmesi için meydana gelen hasarın ve maliyet tutarının yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporu ile belgelendirilmesi zorunludur; işletmenin kendi personeli veya doğrudan ya da dolaylı bağlantılı olduğu kişi ve kuruluşlar tarafından hazırlanan raporlar bu amaçla ispat aracı olarak kullanılamaz. Ayrıca araç kiracıya teslim edilirken mevcut hasar ve arızaları gösteren taşıt teslim belgesi, iade edilirken de hasar durumunu gösteren taşıt iade belgesi düzenlenmelidir; bu belgelerin düzenlenmediği kiralamalarda veya iade belgesinde gösterilmeyen hasarlar nedeniyle kiracıdan bedel talep ve tahsil edilemez. Kiracının aracı anahtar bırakma kutusu gibi temassız yöntemlerle iade ettiği hâllerde de işletmenin aracı teslim aldığı gün iade belgesini düzenleyip elektronik ortamda göndermesi gerekir; kira süresinde meydana gelen bir arızanın kiracıdan kaynaklandığını ise kiralama işletmesi ispat etmek zorundadır.

Yönetmeliğin 16/8. maddesine göre hasar veya arızanın kiracıdan kaynaklanmadığı durumlarda kiracıdan onarım masrafı, araç değer kaybı, onarım süresince oluşabilecek kira kaybı ve benzeri hiçbir zarar talep ve tahsil edilemez.

Bu hükümde yalnızca 'mahkeme kararı' değil, 'sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar' ifadesi kullanılmıştır; ancak 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonunun görev alanı esas olarak sigorta sözleşmesi taraflarına ve Güvence Hesabı uyuşmazlıklarına ilişkindir, kiralama şirketi ile kiracı arasındaki doğrudan uyuşmazlık kendiliğinden bir sigorta sözleşmesi uyuşmazlığı değildir; bu nedenle hükmün hangi hukuki ilişki üzerinden işleyeceği uygulamada ve ikincil düzenlemelerle açıklığa kavuşması gereken bir konudur.

Kira sözleşmesinin baştan hazırlanmış standart hükümlerine 'meydana gelecek her türlü değer kaybını kiracı öder' şeklinde genel bir madde konulması ile somut hasardan sonra tarafların zararı ve tutarı bilerek ayrıca müzakere ederek anlaşması aynı hukuki nitelikte değildir; tüketici sözleşmelerinde müzakere edilmeksizin önceden hazırlanmış ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan hükümler 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesi kapsamında haksız şart denetimine tabi olabilir. Bu nedenle Yönetmeliğin 'anlaşma' istisnasının, standart kira sözleşmelerine önceden konulan genel kabul hükümleriyle sınırsız biçimde aşılabileceği kabul edilemez; sözleşmenin içeriği, hükmün gerçekten müzakere edilip edilmediği ve tüketicinin hangi zararı hangi tutarla kabul ettiği somut uyuşmazlıkta ayrıca değerlendirilmelidir.

Yönetmeliğin 16/10. maddesi, kira süresi boyunca kiracı veya sözleşmede belirtilen ek sürücünün hasardan kaynaklanan mali sorumluluğunun işletme tarafından güvence altına alınmasını zorunlu kılmaktadır; işletme bu yükümlülüğü kasko sigortası teminatıyla da yerine getirebilir. Bu güvence yükümlülüğünün önemli istisnaları vardır:

• Alkollü veya uyuşturucu madde etkisinde araç kullanılması, kırmızı ışık ihlali, güvenlik şeridinin usulsüz kullanılması, ters şeritten seyir, yarış veya hız denemesi ve benzeri ciddi trafik güvenliği ihlalleri
• Kiracı, ek sürücü veya bunların sorumlu olduğu kişiler tarafından araca kasten zarar verilmesi
• Aracın kusur nedeniyle yetkisiz kişilerce kullanılması
• Aracın yasa dışı faaliyetlerde kullanılması
• Tedavi veya can güvenliği gibi mücbir sebepler dışında kimlik tespitini engellemek amacıyla kaza yerinin terk edilmesi veya resmî kaza tespit tutanağının düzenlenmemesi

Bu yapı Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarındaki teminat dışı hâllerle belirgin paralellikler taşımakla birlikte, kasko bir sigorta sözleşmesine dayanırken Yönetmeliğin 16/10. maddesi doğrudan kiralama işletmesine yüklenen bağımsız bir güvence yükümlülüğüdür.

Yönetmeliğin 13/5. maddesine göre kiracı ve ek sürücü, kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamından yalnızca kira bedelini ödemek suretiyle yararlanır; bu güvencelerden yararlanma başka bir şart veya ek ücrete bağlanamaz, 17/3. madde uyarınca kiralama hizmeti de ek sigorta veya kasko satın alınması şartına bağlanamaz.

Depozito bakımından işletme aşağıdaki üst sınırlarla bağlıdır:

Kiracıdan çek, senet, teminat mektubu veya kefaletname gibi borç doğurucu belgeler alınması yasaktır. Kiracının onayı ve önceden bilgilendirilmesi şartıyla depozitodan ödenmemiş kira ve hizmet bedelleri, geç teslim, kilometre aşımı, otoyol-köprü geçişleri ve kiracının kusurundan kaynaklanan güvence dışı zararlar karşılanabilir; ancak Yönetmeliğin 14/5. maddesi uyarınca kolayca tespit edilemeyen küçük hasarlar ile olağan kullanımdan kaynaklanan kabul edilebilir aşınma ve yıpranmalar için depozitodan kesinti yapılamaz ve kiracıdan bedel istenemez. Depozitonun, Yönetmelikte belirtilen özel durumlar dışında aracın iadesini izleyen yedi gün içinde iade edilmesi gerekir.

Kiracıdan kaynaklanmadığı açıkça belli olan ve sürüş, araç veya can güvenliğini etkileyen bir hasar ya da arıza meydana gelirse işletmenin mümkün olan en kısa sürede eş değer bir ikame araç sağlaması, sağlayamıyorsa hasarın meydana geldiği gün dahil kalan kira süresine ilişkin bedelleri ve depozitoyu yedi gün içinde iade etmesi gerekir. Yönetmeliğin uygulanmasını Ticaret Bakanlığı denetleyecek olup aykırılıklar 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'daki idari yaptırımlara tabidir; mevcut işletmelerin 1 Temmuz 2027'ye kadar yetki belgesi alması, bazı filo ve araç şartlarının ise 1 Ocak 2028'e kadar uyumlaştırılması gerekmektedir.

Yeni sistemin temel sonucu, kiralık aracın hasar görmesi ile kiracının otomatik olarak bütün zarardan şahsen sorumlu olması arasındaki doğrudan bağlantıyı ortadan kaldırmasıdır. Bununla birlikte 'yetkili ve bağımsız ekspertiz' kavramının kapsamı, değer kaybı bakımından öngörülen 'sigorta tahkim kararı'nın kiralama ilişkisine nasıl uygulanacağı ve tarafların 'anlaşması' istisnasının sınırları henüz yerleşmiş bir uygulamaya kavuşmamıştır. Bu nedenle 1 Ocak 2027'den sonra ortaya çıkacak uyuşmazlıklarda yalnız kira sözleşmesinin değil, tüketici mevzuatının, sigorta poliçesinin, ekspertiz raporunun, teslim-iade belgelerinin ve somut olayın gerçekleşme biçiminin birlikte değerlendirilmesi gerekecektir.