Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?

Maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesi kural değildir; İcra ve İflas Kanunu, borçlunun ve ailesinin geçimini koruyan özel bir sistem öngörür. Ancak bu koruma her alacak türünde aynı işlemez — özellikle nafaka alacaklarında farklı bir uygulama vardır.

Maaş ve ücret haczinde uygulanacak madde, borçlunun statüsüne göre değişir; bu ayrım Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihadında açıkça vurgulanır:

• 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçiler için 4857 sayılı Kanun m. 35 uygulanır: işçinin ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Bu, işçi lehine kesin bir üst sınırdır.
• İşçi statüsünde olmayan borçlular (örneğin 657 sayılı Kanun'a tabi memurlar) için İcra ve İflas Kanunu m. 83 uygulanır: haczolunacak miktar, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen miktar düşüldükten sonra belirlenir; ancak her hâlde dörtte birinden az olamaz. Burada dörtte bir bir alt sınırdır — icra memuru geçim ihtiyacını düşük bulursa haciz oranı dörtte birin üzerine de çıkabilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihadına göre, dörtte bir sınırı nafaka alacaklarında aynı şekilde işlemez:

• İşleyen (cari) aylık nafaka, borçlunun maaşından veya aylığından öncelikle ve tamamen kesilir; bu kısım için dörtte bir sınırı uygulanmaz.
• Birikmiş nafaka alacağı ise, cari nafaka kesildikten sonra kalan tutardan, diğer adi alacaklar gibi dörtte bir oranında ve haciz sırasına göre tahsil edilir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 93 uyarınca SGK tarafından bağlanan gelir, aylık ve ödenekler devir ve temlik edilemez ve kural olarak haczedilemez; borçlunun rızası (muvafakati) bulunmadıkça icra müdürü bu yöndeki haciz taleplerini reddetmek zorundadır. Bu korumanın üç istisnası vardır:

• SGK'nın kendi prim ve diğer alacaklarının tahsili amacıyla yapılan takipler
• Nafaka borçları
• Borçlunun haczi kabul etmesi (muvafakati) — borçlu rıza gösterirse, kural olarak haczedilemeyen aylık da haczedilebilir

Yani emekli veya malullük aylığı; nafaka alacağının tahsili için yukarıdaki nafaka kurallarına göre, SGK'nın kendi alacağı için ya da borçlunun rızasıyla haczedilebilir. Bu üç durumun dışındaki bir adi alacak için, borçlunun rızası olmadan SGK aylığına haciz konulamaz.

Asgari ücret alan kişi 4857 sayılı Kanun kapsamında işçi statüsündedir; bu nedenle asgari ücrete de İİK m. 83'teki genel kural değil, 4857 sayılı Kanun m. 35'teki özel kural uygulanır: asgari ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Yargıtay içtihadına göre ayrıca, asgari ücret tutarının kendisi icra memurunun İİK m. 83 kapsamındaki geçim indirimi hesabında doğrudan esas alınamaz; bu hesaplama yalnızca işçi statüsünde olmayan borçlular için gündeme gelir.

İcra ve İflas Kanunu m. 83 uyarınca aynı maaş üzerinde birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya konur; öndeki haczin kesintisi tamamlanmadan sonraki haciz için kesintiye geçilemez. Banka hesabına uygulanan hacizle ilgili ayrıntılı bilgi için banka hesabına haciz konulursa ne yapılabilir yazımıza, icra sürecindeki diğer temel süreler için ise icra takibinde temel süreler yazımıza bakabilirsiniz.

Asgari ücret haczedilebilir mi?

Evet, ancak sınırlıdır: asgari ücret de bir işçi ücreti olduğundan 4857 sayılı Kanun m. 35 uyarınca en fazla dörtte biri haczedilebilir; bu, işçi lehine kesin bir üst sınırdır.

Emekli maaşı haczedilir mi?

Kural olarak hayır; SGK'dan bağlanan aylıklar, SGK'nın kendi alacakları, nafaka borçları veya borçlunun rızası (muvafakati) dışında haczedilemez.

Nafaka borcunda dörtte bir sınırı uygulanır mı?

İşleyen aylık nafaka için hayır — bu kısım öncelikle ve tamamen kesilir. Birikmiş nafaka alacağı için ise diğer adi alacaklar gibi dörtte bir sınırı uygulanır.

Kesinti doğrudan maaşımdan mı yapılır, ayrıca bir işlem yapmam gerekir mi?

Hayır. İcra dairesinin gönderdiği haciz yazısı üzerine kesinti işvereniniz tarafından bordro üzerinden yapılır ve icra dosyasına aktarılır; borçlunun ayrıca bir işlem yapması gerekmez.