Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Süreci

Boşanma davasının ne kadar süreceği için kanunda tek bir süre öngörülmemiştir; davanın anlaşmalı veya çekişmeli olması, tebligatların tamamlanma hızı, deliller, tanıklar, velayet incelemeleri, mahkemenin iş yükü ve kanun yoluna başvurulup başvurulmaması toplam süreyi doğrudan etkiler. Bu nedenle 'anlaşmalı boşanma kesin olarak birkaç haftada, çekişmeli boşanma kesin olarak şu kadar yılda biter' şeklindeki süre vaatleri hukuken sağlıklı değildir.

TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir; eşler birlikte başvurabilir veya bir eşin açtığı davayı diğeri kabul edebilir. Hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında yapılan düzenlemeyi uygun bulmalıdır; Yargıtay uygulamasında tarafların bizzat dinlenmesi şartı önemle vurgulanmaktadır ve yalnız vekillerin beyanıyla anlaşmalı boşanma kararı verilmesi kural olarak yeterli değildir. Protokolün nafaka, maddi ve manevi tazminat, velayet, kişisel ilişki ve yargılama giderleri gibi boşanmanın sonuçlarını açık ve uygulanabilir biçimde düzenlemesi sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Şartları tamam olan anlaşmalı boşanma davası tek duruşmada karara bağlanabilir; ancak 'tek celse' ile 'aynı gün kesinleşme' aynı şey değildir. Duruşmadan sonra gerekçeli kararın yazılması, tebliğ ve kanun yolu süreci bulunur; tarafların kanun yoluna başvurmaması ve sürenin dolmasıyla ya da usulüne uygun kanun yolundan feragat işlemleriyle karar kesinleşebilir, kesinleşme gerçekleşmeden medeni hâl bakımından sürecin tamamen sonuçlandığı varsayılmamalıdır.

Çekişmeli boşanmada tarafların boşanma sebebi, kusur, velayet, nafaka veya tazminat konularında uyuşmazlığı bulunur; dilekçeler aşamasından sonra ön inceleme, tahkikat, tanıkların dinlenmesi, belge ve kayıtların toplanması, gerektiğinde sosyal inceleme ve uzman değerlendirmeleri yapılır. İlk derece kararından sonra istinaf, kanuni şartları varsa temyiz incelemesi de gündeme gelebilir; bu nedenle çekişmeli boşanmanın toplam süresi dosyadan dosyaya önemli ölçüde değişir.

• Tebligat sorunları veya yurt dışındaki taraf
• Gereğinden fazla veya ilgisiz tanık
• Sonradan sunulmaya çalışılan deliller
• Velayet uyuşmazlığı
• Başka kurumlardan beklenen kayıtlar
• Duruşma ertelemeleri

Adli tatil 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer; ancak 'adli tatilde boşanma dosyasında hiçbir işlem yapılamaz' ifadesi doğru değildir, HMK m. 103'te sayılan işler ve kanunun öngördüğü usul işlemleri bakımından istisnalar vardır, sürelerin adli tatile rastlamasının sonuçları da HMK hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.

Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın fer'î sonucu olan nafaka veya tazminatla aynı şey değildir ve uygulamada ayrı dava konusu olur; boşanma hükmünün kesinleşmesi mal rejimi tasfiyesi davasının sonucunu etkileyebilir, tarafların malvarlığı konularında uzlaşması ise toplam uyuşmazlık süresini önemli ölçüde azaltabilir.

Evet. Çekişmeli başlayan bir boşanma davasında taraflar daha sonra boşanma ve sonuçları üzerinde anlaşabilir; TMK m. 166/3 şartları mevcutsa dosyanın anlaşmalı boşanma esaslarıyla sonuçlandırılması gündeme gelebilir.

Boşanma davasının süresini belirleyen tek unsur mahkemenin yoğunluğu değildir. Davanın türünün doğru belirlenmesi, delillerin zamanında sunulması, tebligat bilgilerinin doğru olması ve gerçek uyuşmazlık noktalarının baştan tespit edilmesi süreci doğrudan etkiler; anlaşmalı boşanma tek celsede karara bağlanabilse de kesinleşme ayrıca takip edilmelidir, çekişmeli boşanmada ise kanun yolu dâhil toplam süre somut dosyaya göre değişir.